Ölümünün üzerinden 110 yıl geçmesine rağmen halen düşünceleri en çok tartışılan düşünürlerden birisidir Nietzsche…

İlginç bir hayat öyküsü vardır. 17-18 yaşlarına  kadar koyu bir dindar olan, hatta “Küçük Papaz” lakabıyla anılan Nietzsche daha sonra, emrimde 18 yıl geçirdiği Hristiyanlığın ve Tanrı’nın kurallarının aslında olmadığını ileri sürmüştür…

Teoloji ve filoloji okumak için Boon’a giden Nietzsche burada  “Burschenschaft Frankonia” adındaki gruba katılır…Grubun ve David Strauss “Life of Jesus” adlı kitabının etkisiyle inancını yitirir…Buradan sonra felsefesi ile hayat tarzı bir uyum içine girmiştir ve felsefesini hayatına entegre eden nadir filozoflardan birisi olmuştur.

Bundan sonraki kısmını yaşamına ayırmayacağım.  Sıra düşüncelerde…

ÜST İNSAN

Bu terim sıkça karşılaşılan bir terimdir… Nietzsche’ye karşı -haksız olduğunu düşündüğüm- ırkçılık suçlamaları da bu terimin yanlış yorumlanması ve Nietzsche’yi karalama çabasıdır. Nietzsche’nin “Böyle Buyurdu Zerdüşt” adlı eserinin girişinde üst insan hakkında kısa ama geniş yorumlama alanı yaratan bir açıklama vardır.

İnsan eksik, tamamlanmamış bir varlıktır, açıktır her şeye: Gerisin geri de gidebilir, sağa sola da sapabilir, yukarılara da yükselebilir. Öyleyse insanın yönünü, ereğini belirlemeli. “Hayat, hep kendini altedendir.” Hayata ayak uydurmaktan, hayatla yöndeş olmaktan başka sağlam yol yoktur. İnsan eksiktir, ama bu eksiği kendisi giderecektir; kurtuluş kendisinden gelecektir ona; şimdiye dek kendi dışında sanarak yücelttiği varlıkların bütün görkemi, güzelliği onun olacaktır. Bir var ki insan, kendi içinde kalarak gerçekleştiremez bunu; insan varlığının yöneldiği, erek bildiği bir örnek koymak gerek onun üstüne: Üstinsan. İnsan, var gücünü seferber ederek bu örneğe doğru ağmasında hep kendini aşmaya çalışmalıdır.

Bunun yanısıra Nietzsche, üst insanı insanlığa duyurandır, habercidir…

İnsan bir iptir ki hayvanla üstinsan arasına gerilmiştir. Uçurumun üstünde bir ip. Tehlikeli bir geçiş, tehlikeli bir yolculuk, tehlikeli bir geriye bakış, tehlikeli bir ürperiş ve duraksayış.

Nietzsche, bu üst insan teriminin yaratacağı tartışmaları öngörmüş olacak ki, yine “Böyle Buyurdu Zerdüşt“‘te şöyle bir konuya değinir:

İddia ederim ki benim üstinsan dediğime, siz şeytan diyeceksiniz.

İte kısaca üst insan budur…Fakat bir önemli nokta daha var…Adolf Hitler’in Nietzsche’nin bu düşüncesinden etkilendiği ve benimsediği söylenir. Yani Nietzsche bir bakıma Nazi terörünün kaynağı gibi gösterilir… Hitler etkilenmişmidir bilemem ama şundan eminim ki Nietzsche’nin bahsettiği üstinsan kesinlik ama kesinlikle Hitler değildi.

Bir de Nietzsche’nin Tanrı anlayışına bakarak yazıyı sonlandırmak istiyorum…

“God is dead”… Yani “Tanrı öldü”… Nietzsche’nin en çok tartışılan düşüncelerinden, sözlerinden birisi. Nietzsche Şen Bilim adlı eserinde bir delinin eline gündüz vakti bir fener tutuşturup, “Tanrı öldü” diye bağırtarak dolaştırır…Nietzsche’nin Tanrı’yı öldürmesinin altında yatan neden ise, yukarıda bahsettiğim üst insana ulaşmanın ancak böyle mümkün olabileceği düşüncesidir. Nihilizm çağına girişi başlatan bu iddiayı Nietzsche “Böyle Buyurdu Zerdüşt” te şu şekilde dile getirmiştir…

Şimdi nereye gidiyoruz? Bütün güneşlerden uzağa mı? Durmadan düşmüyor muyuz? Öne, arkaya, sağa, sola, her yere düşmüyor muyuz? Hâlâ bir yüksek ve alçak kavramı var mı? Sonsuz bir hiçlik içinde aylak aylak dolaşmıyor muyuz? Yüzümüzde boşluğun nefesine duyumsamıyor muyuz? Hava şimdi daha soğuk değil mi? Geceler gittikçe daha fazla karanlıklaşmıyor mu? Tanrı öldü! Tanrı öldü! Onu öldüren biziz!

Bu yazıyı burada bitirmek istiyorum…Daha sonra yine Nietzsche ile ilgili yazılar yazmayı düşünüyorum.Hatta belki aforizmaları üzerine varsayımlar olan bir yazı. Böylece Nietzsche’yi daha yakından tanıma imkanı…

Bir ufak not düşmek istiyorum. Nietzsche hakkında daha fazla bilgi istiyorsanız harika bir Türkçe kaynak var. ayrinti.net Nietzsche için özel bir yer ayırmış ve onu tanımamız için bize harika bir fırsat sunmuş…